نویسنده : علی حاتمی
تاریخ :
 

 

وَعَلامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ ﴿۱۶﴾سوره  : النحل

و (نيز) علاماتى قرار داد؛ و (شب هنگام) به وسيله ستارگان هدايت مى‏شوند. (16)

 

 

 

هر ستاره‌ای که بسیار نزدیک به امتداد محور زمین بر کره سماوی باشد جهت شمال

 (در نیمکره شمالی)یا جنوب (در نیمکره جنوبی) را نشان می‌دهد. و ستاره‌ای با این

 موقعیت محلش نسبت به ناظر ساکن روی زمین تغییر نمی‌کند. در نیمکره شمالی

 زمین ستارهٔ قطبی (ستارهٔ شمالی، ستارهٔ جدی) با تقریب بسیاری خوبی جهت

 شمال جغرافیایی را نشان می‌دهد؛ یعنی اگر رو به آن بایستیم، درست به سمت

 شمال ایستاده‌ایم. برای یافتن ستارهٔ قطبی روش‌های مختلفی وجود دارد:به وسیلهٔ

 ستاره‌های ملاقه‌ای شکل «دب اکبر » (صورت فلکی هفت برادران): هر گاه دو

 ستارهٔ پایانی پیالهٔ ملاقه را به هم وصل کنیم، و 5 برابر فاصلهٔ میان دو ستاره به

 سمت بالا ادامه دهیم، به ستارهٔ قطبی می‌رسیم. ستارهٔ قطبی، خود آخرین ستارهٔ

 دستهٔ ملاقهٔ صورت فلکی ملاقه‌ای شکل «دب اصغر» است. زمین دور محوری فرضی

 که از شمال و جنوب کرهٔ زمین می‌گذرد می‌چرخد. این چرخش زمین موجب می‌شود

 که ما تصور کنیم همهٔ ستاره‌های آسمان حول محوری می‌چرخند(حرکت ظاهری

 دارند)، که در محل محور گردش آن‌ها ستارهٔ قطبی می‌درخشد؛ ستارهٔ پرنوری که

 جایش در آسمان ثابت است. دلیل عدم حرکت ظاهری ستارهٔ قطبی این است که

 این ستاره در امتداد محور چرخش زمین قرار دارد.در شب می‌توان به وسیلهٔ ستارهٔ

 قطبی و دب اکبر زمان را تشخیص داد. همچنین توسط ستاره قطبی می‌توانیم که

 عرض جغرافیایی را تعیین کنیم.